Logiczny wniosek

Argumenty logiczne pokazują również, że gdy ludzie traktują cię wyjątkowo niesprawiedliwie i naprawdę cię krzywdzą, nie wypływa stąd wcale logiczny wniosek, że bezwzględnie muszą postępować lepiej i że są podli, skoro tak nie postępują. W najgorszym wypadku można logicznie przyznać, że są to ludzie, którzy postępują źle, ale nie ludzie zasługujący na całkowite potępienie. Argumenty logiczne pozwalają zrozumieć, że niezależnie od tego, jak uciążliwe są przeszkody – a czasami bywają one bardzo złe – nie da się z tego rozsądnie wywnioskować, że one absolutnie nie mogą istnieć, a to, że istnieją, jest bezwzględnie złe albo okropne. Z realistycznego punktu widzenia wiele przeszkód może się zdarzyć, nierealistyczne jest natomiast założenie, że będą się one zdarzać zawsze, że będą wyjątkowo złe, że będą trwać wiecznie i że nie będzie w nich nic pozytywnego. Postawa w pełni realistyczna lub empiryczna uchroni cię od lęku, zgnębienia i złości. Staraj się, jak możesz, zachować realizm wobec przewidywanych i aktualnych przeciwności oraz szans radzenia sobie z nimi. Zarazem j ednak – co może j eszcze ważniej sze – podchodź do przeszkód logicznie. Zakładaj, że jeśli nawet, co bardzo mało prawdopodobne, przytrafią ci się najgorsze rzeczy, jakie tylko możesz sobie wyobrazić, to przypuszczalnie potrafisz je zaakceptować, radzić sobie z nimi i nie załamać się całkowicie tym, że się zdarzyły.

Zdać większość egzaminów

Nawet gdy zrozumiesz, że najprawdopodobniej zdasz większość egzaminów, jeśli się o to postarasz, możesz nadal głęboko wierzyć, że oblanie jednego z nich świadczy o twojej nieudolności. Z takim nastawieniem możesz nabawić się lęku przed zdawaniem egzaminów i doprowadzić do tego, że większość z nich oblejesz! Tak samo możesz realistycznie udowodnić sobie, że prawdopodobieństwo utkwienia w windzie na zawsze i śmierci ze strachu jest bardzo niewielkie. Na ogół łatwo się przekonać, że jest to dość zabawne wyobrażenie i dzięki temu możesz poradzić sobie z lękiem przed windą. Pozostać jednak może silne irracjonalne przekonanie, że utkwienie w windzie – nawet na kilka minut – jest rzeczą „straszną”. W tym wypadku nadal pozostajesz ofiarą fobii. Empiryczne i realistyczne podważanie niektórych dysfunkcjonalnych przeświadczeń jest zalecane przez REBT, lecz czasami okazuje się niewystarczające. Warto uzupełnić je o elementy logiczne, pragmatyczne i inne. Za pomocą argumentów logicznych poddajesz irracjonalne przekonania próbie jak najgorszych ewentualności. Dochodzisz wówczas do pocieszającego wniosku, że niezależnie od tego, jak często nie udawałoby ci się wykonać ważnych zadań lub doznawałbyś odrzucenia ze strony znaczących osób, z logicznego punktu widzenia nadal jesteś człowiekiem, któremu się nie udało, nie zaś Nieudacznikiem przez duże N ani złym człowiekiem. Z tego, że porażka jest niezgodna z twoim interesem, nie wynika, że jesteś człowiekiem nieudolnym, bo poniosłeś porażkę.

Realistyczne, lecz filozoficznie mało wyrafinowane i ograniczone metody radzenia sobie

Przyczyną zamartwiania się są często nierealistyczne przekonania, emocje, zachowania, jak na przykład: „Oblanie ważnego
egzaminu będzie oznaczało, że nigdy nie uda mi się go zdać, a jeśli go nie zdam, to będę nieudacznikiem” albo „Jeśli zaryzykuję jazdę windą, która zatrzyma się między piętrami, to umrę ze strachu. Dlatego nie mogę nigdy podejmować «strasznego» ryzyka wsiadania do windy!”. Możesz efektywnie podważać swoje dysfunkcjonalne przeświadczenia, dyskutując z nimi na płaszczyźnie realistycznej, co niekiedy pozwala szybko je zmienić. Możesz je zakwestionować i stwierdzić, że oblanie ważnego egzaminu wcale nie znaczy, że nigdy go nie zdasz, a jazda windą, która zatrzyma się między piętrami, nie oznacza, że nie wytrzymasz lęku i że nigdy się nie wydostaniesz z pułapki. Realistyczne lub empiryczne podważanie katastroficznej wizji skutków oblanego egzaminu lub zamknięcia w windzie nie chroni jednak w pełni przed nadmiernym pesymizmem. Możesz na przykład udowodnić sobie, że oblanie ważnego egzaminu nie oznacza porażki na każdym egzaminie, ale nadal możesz zachować dysfunkcjonalne przeświadczenie, że oblanie któregoś z ważnych egzaminów uczyni z ciebie nieudacznika.

Metody odwracania uwagi, które zazwyczaj tylko częściowo i na krótko hamują niezdrowe emocje i zachowania

Jak już powiedziano w tej książce, możesz posługiwać się wieloma metodami poznawczymi, emotywnymi i behawioralnymi, aby stłumić swoje niezdrowe, negatywne myśli, uczucia i działania, odwracając od nich uwagę. Do metod tych należą: medytacja, relaksacja, ćwiczenia oddechowe, joga, absorbujące zajęcia, sport, ćwiczenia fizyczne i inne sposoby koncentracji sił fizycznych i psychicznych. Niektóre ze sposobów odwracania uwagi, na przykład medytacja transcendentalna i joga, mają w sobie aspekt filozoficzny, który może, ale nie musi, skłaniać do głębokiej zmiany filozofii, co teoria REBT uważa za najbardziej pożądane. Najczęściej jednak wykorzystuje się jedynie zasadę, że koncentracja uwagi na jednej rzeczy nie pozwala jednocześnie skupić się na innych, między innymi niepożądanych, rzeczach, takich jak lęki i depresyjne myśli. Jest to realistyczny pogląd, bo tak właśnie działa umysł człowieka, który może się w pełni koncentrować tylko na jednej rzeczy na raz.

Nierealistyczne i na ogół mało efektywne metody radzenia sobie z uczuciami i zachowaniami

Jeśli mocno wierzysz w jakieś idealistyczne filozofie, mogą one wywierać efekt placebo, łagodząc lęk i zgnębienie, dlatego że w nie wierzysz, a nie dlatego, że mają rzeczywistą moc. Możesz zatem wierzyć, że Bóg albo los się tobą osobiście interesuje i dba
ciebie. Albo że pomagają ci jakieś talizmany, czary, zaklęcia lub przewodnicy duchowi. Albo że jakiś rodzaj rytuału lub magiczna formuła przyniesie ci ulgę. Możesz także wierzyć, że choć problemy w życiu doczesnym rzeczywiście są ciężkie, jednak na pewno znajdzie się dla nich rozwiązanie w życiu pozagrobowym. Możesz wyznawać innej jeszcze superoptymistyczne filozofie oparte na wierze, a nie na faktach – i one mogą ci pomagać. Żaden z tych typów przekonań nie jest realistyczny – osadzony w kontekście świata fizycznego – a wszystkie polegają przede wszystkim na wierze w siły nadprzyrodzone, którą możesz wyznawać, ale nie możesz udowodnić jej prawdziwości ani poprzeć jej faktami. Mimo to możesz wybrać wyznawanie tych przekonań dopóki będziesz w nie głęboko wierzył, będą ci one pomagać. Poglądy te nie są jednak potwierdzone faktami i dlatego wiara bywa często krucha. Lepiej przyswoić sobie silniejsze i bardziej realistyczne postawy, o których powiem w tym i w następnym rozdziale.

Unikanie „nieeleganckich” metod zmiany

Jak zauważa Nicco Frijda w swojej książce The Emotions, ludzie potrafią sami albo z pomocą terapeutów lub innych doradców wymyślać różne sprytne sposoby umożliwiające zmianę dysfunkcjonalnych emocji. Żywimy określone uczucia wobec własnych uczuć: niektóre z nich lubimy i staramy się je pielęgnować, innych nie lubimy i próbujemy je osłabiać albo eliminować. Lubimy uczucia związane z miłością do kogoś lub czyjąś do nas, próbujemy je chronić i podsycać; nie lubimy natomiast uczuć silnego lęku i zgnębienia
tym staramy się przeciwdziałać. Ponieważ jest to poradnik autoterapii, mówimy w nim o uczuciach negatywnych i o tym, jak sobie z nimi radzić. Należy jednak zaznaczyć, że nie chodzi o wszystkie negatywne uczucia, bo REBT jest jedną z niewielu terapii, która wyraźnie podkreśla, że niektóre z nich – smutek, żal, zawód, frustracja – są zazwyczaj zdrowe i pożyteczne. Zdrowe negatywne emocje przygotowują człowieka do konstruktywnego radzenia sobie z przykrą rzeczywistością zwłaszcza z porażką, odrzuceniem i dyskomfortem – wskazują, jak można uzdrowić sytuację i przesadnie się nią nie zamartwiać. REBT uczy natomiast przezwyciężać niezdrowe negatywne emocje – zwłaszcza panikę, zgnębienie i złość.

Konsekwencje

Jeśli cierpisz z powodu tego typu zaburzeń neurofizjologicznych, to jest możliwe, że twoje kłopoty psychiczne nie są konsekwencjami dysfunkcjonalnych przekonań, emocji i zachowań. Nawet wtedy jednak, gdy przyczyny owych kłopotów są natury fizycznej, łatwo pojawia się żądanie: „Nie mogę sobie pozwolić na dysfunkcje!”. Być może znajdujesz się w wyjątkowo trudnej sytuacji społecznej, która stanowi rzeczywistą przyczynę twojej udręki – dotyka cię skrajne ubóstwo, rasizm, homofobia, fanatyzm, ekstre- mizm polityczny lub religijny. Choć są ludzie, którzy znajdują racjonalne sposoby radzenia sobie w takich warunkach (zobacz na przykład klasyczną już książkę Viktora Frankla Man’s Search for Meaning o więźniach hitlerowskich obozów zagłady), zaburzenia emocjonalne są w tym wypadku z pewnością uzasadnione i racjonalne. Wtórne samoudręczanie jest możliwe nawet wtedy, gdy pierwotny problem nie jest wynikiem absolutystycznych żądań. W każdym razie warto przestać się upierać, że reakcje na własne emocje nie mogą wywoływać dodatkowych destrukcyjnych emocji. Krótko mówiąc, nie pozwól zadręczać się samoudręczeniem. Zakładając, że posługując się absolutystycznymi żądaniami, wymaganiami i powinnościami, wyzwalasz dysfunkcjonalne emocje i zachowania.

A może sam działasz na własną szkodę?

Absolutystyczne żądania mogą zatem zmierzać co najmniej w trzech głównych kierunkach: przeszkody nie mogą mi się przydarzyć,
powinienem umieć im przeciwdziałać i radzić sobie z nimi, inni ludzie muszą mi pomóc je powstrzymać lub przezwyciężyć.
Te trzy autodestrukcyjne postawy prowadzą kolejno do tragi- zowania z powodu przeszkód, do obwiniania siebie i do oskarżania innych. Są to trzy absolutystyczne, dogmatyczne przymusy. Gdy przy udziale tych przesadnych wymagań wzbudzasz w sobie lęk, zgnębienie i złość, prawdopodobnie uważasz, że absolutnie nie możesz się zadręczać, więc zadręczasz się samoudręczeniem. Piękna sytuacja – ale na szczęście możesz ją zmienić i zrekonstruować. Nie twierdzę, że wszystkie możliwe zaburzenia emocjonalne są wywołane przesadnymi żądaniami, wymaganiami i przymusami. Niektóre mogą być skutkiem różnego rodzaju zakłóceń równowagi neurofizjologicznej lub biochemicznej, jak zaburzenia hormonalne, niedobory neuroprzekaźników, anomalie układu nerwowego, alergie pokarmowe, hipoglikemia i inne stany organizmu.

Nie wierz w to!

Gdy w twoim życiu zdarzają się przeszkody, twoje irracjonalne przekonania mogą prowadzić do obwiniania innych ludzi i do gniewu na nich. Gniew jest wówczas skierowany przeciwko ludziom, a nie przeciwko rzeczom lub zdarzeniom. Kiedy się gniewasz albo wściekasz, wymagasz, by inni ludzie dawali ci to, czego chcesz, i nigdy ci tego nie wzbraniali. Jeśli tego nie robią, to straszne, a oni nie tylko postępują źle, ale są podłymi ludźmi. Być może źle znosisz sytuacje, które uważasz za „złe” i wściekasz się na ludzi, którzy rzekomo absolutnie nie mogą cię niczego pozbawiać i bezwzględnie muszą ci pomóc, kiedy ci czegoś brakuje. Oto typowe przekonania, które formułujesz ze szkodą dla siebie, gdy oskarżasz innych o to, że sprowadzili na ciebie nieszczęścia i dlatego się na nich gniewasz:
„To wina innych, że mi się przytrafiło nieszczęście, należy ich za to surowo osądzić i ukarać!” „Inni ludzie powinni powstrzymać te straszne zdarzenia, które mnie dotykają, a skoro tego nie robią, to są podli!” „Potrzebuję pomocy innych, aby wybrnąć ze złej sytuacji, a oni nie pomagają mi tak bardzo, jak powinni, i dlatego są złymi ludźmi!” „Bóg sprowadził na mnie przeciwności i nie pomaga mi wystarczająco radzić sobie z nimi. Jest okrutny!”.

Sekretariat z dyrektorem

Światowa Organizacja Zdrowia działa przez swoje organy, a mianowicie: Światowe Zgromadzenie Zdrowia (zbierające się jeden raz – do roku), Komitet wykonawczy oraz Sekretariat z dyrektorem gene- ‚ ralnym na czele. Siedzibą Światowej Organizacji Zdrowia ‚j jest Genewa. Cechą wyróżniającą strukturę Światowej Organizacji Zdrowia jest decentralizacja. Organizacja ta pracuje w oparciu o 6 biur regionalnych: dla regionu Afryki — z siedzibą w Brazzaville, dla regionu Ameryki — z siedzibą w Waszyngtonie, dla regionu Azji południowo-wschodniej — z siedzibą w New Delhi, dla regionu Europy — z siedzibą w Kopenhadze, dla regionu wschodniego Morza Śródziemnego — z siedzibą w Aleksandrii, dla regionu zachodniego Pacyfiku — z siedzibą w Manili. Obok stałych Biur Regionalnych działają także liczne komitety ekspertów, powoływane do rozwiązywania szczególnie ważnych prob- ■ lemów zdrowotnych w skali światowej. Również inne organizacje międzynarodowe zajmują się niektórymi problemami związanymi ściśle z ochroną zdrowia. Do organizacji takich należy zaliczyć: Międzynarodową Organizację Pracy (ILO) — zajmującą się szerokim wachlarzem zagadnień związanych z ochroną pracy a w tym i zagadnieniami ochrony zdrowia w przemyśle, Międzynarodową Organizację Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) — zajmującą się problemami współpracy międzynarodowej w dziedzinie rolnictwa, « a w szczególności zagadnieniami prawidłowego żywienia ludności oraz oceną produktów spożywczych.

error: Content is protected !!